Noel Baba’nın Doğuşu
Yazan: admin | 02 Ocak 2010 | Kategoriler: Yaşam-Kültür
Etiketler: A Visit from Saint Nicholas, Aziz Nikola, clement Moore, Hadlon Sundblom, Noel Baba, Thomas Nast
Hıristiyanlarca her yıl aralık ayının 25. Gününde kutlanır. Eskiden doğuda Ocak 6 ‘sında kutlanırdı. Paganlık çağında avlanan hayvanlar , yeni yıl Tanrısı Amanor’un onuruna çam ağaçlarına asılırmış. Noel günü çam ağacına çeşitli şeyler asılarak yapılan törenler Hıristıyanlığa bu pagan geleneklerinden geçmiştir. ( 1 )
Nikolas, Arupalı adıyla Santa Claus dördüncü yüzyılda Likya’da yaşamıştır. Yani bizim toprakların çocuğudur. Yaşadığı yer olarak Akdeniz kıyısında Teke yarımadasında ömür sürmüştür. Bugünkü Demre’de piskopos olarak atanan , birçok insana Hristiyanlığı kabul ettirmiş ve hapse atılıp işkenceye uğramıştır. (2)
Constantin Hıristiyanlığı kabul edince kurtularak 325 yılında İznik’te toplanan Konsile katıldığına inanılmaktadır. 6 Aralık 342 yılında öldüğü kabul edilen Aziz Nikola, rusya, yunanistan ve Sicilya’nın koruyucu azizi olarak kabul edilmektedir.
Aziz Nikola ortaçağda çocukların da kouyucusu olarak kabul edilmekte ve Batı’da 6 Aralık’ta çocuklara şekerleme , meyve gibi hediyeler getiren kırmızı beyaz piskopos kıyafeti içinde , eşeğine binmiş haliyle St. Nick adıyla bilinmekteydi. Reform hareketi’nden sonra Aziz Nikolaos unutuldu ve onun yerini Noel Babalar , örneğin Fransa’da Papa Noel aldı . Bunlar çocuklara hediye vermediği gibi. Christmas’ın da ana figürleri değillerdi.(3)
Hollandalılar Aziz Nikolaos’u unutmadılar. Denizcilerin koruyucu azizin torsosu Amerika’ya ulaşan ilk Hollanda gemisinin pruvasını süslüyordu ve inşa edilen ilk kiliseye de onun adı verilmişti.
Hollanda da çocukların tahta ayakkabılarını ocağın önüne yerleştirerek içine azizin eşeği için saman koymaları ce azizden hediyeler beklemeleri âdeti vardı. Hollandalılar azize Sint Nikolas diyorlardı ve bu ad Amerikan ağzında Sinterklass ‘a , buradan da Santa Klaus’a dönüştü. (4)
Noel Baba’nın bugünkü görünüşünü kazanmasında ise 1863 ‘ten 1866 ‘ya kadar Harper’s Weekly dergisi için Cristmas resimleri içez ThomasNas ‘ın etkisi oldu. 1924 yılında Coca Cola için reklamlar tasarlayan Haddon Sundlom’un çizimleri ise Noel Baba’nın kırmızı beyaz elbisesini biçimlendirdi. Coca Cola’da kokain bulunduğu için reklamlarında çocuk kullanmasının yasaklanması nedeniyle çocuklarla seslenebilmek ve kışın da kola içilebileceğini vurgulamak isteyen şirket Sundlom’un kampanyasını destekledi. Noel Baba’nın kızağını çeken ren geyiklerini ise 1939 ‘da yılbaşı satışları için yenilik yapmak isteyen bir Chicago mağazasının reklam yazarı olan Robert MAy’ın şiiri ve Denver Gillen ‘in çizgisiyle başladı. o yıl 2,4 milyon basılıp dağıtılan broşür 1947 yılına kadar defalarca çoğaltıldı. (5)
Haddon sundblom ‘un 1930 ‘larda yarattığı o ünlü reklam figürlerinden çok önce sevimli “ Coca cola “ baba vardı. Onun ve 1860’larda Thomas Nast’ın çizimleri , Neww York ‘lu Clement Clerk Moore ‘un 1823 tarihli ( daha çok “ The Night Before Christmas – noel’den Önceki Gece – olarak bilinen ) şiiri “ A Visit from St. Nicholas” a [ St Nicholas’ın Ziyareti] dayanmaktaydı. (6)
Moore alışılmadık bir yazardı ( asıl işi İbranice ve Doğu dilleri profesörlüğü idi ) , ama yazdığı şiirin Noel Baba efsanesinin içini doldurmasındaki önemi abartmamak lazım. Bu şiir efsaneyi Noel arefesine kaydırıp aksi bir Aziz Nick yerine ; kürklü kırmızı giysileri , güzel isimli Ren geyikleri , çatılara konan kızağı ve çuval dolusu oyuncağıyla tombiş , gözleri gülen, beyaz sakallı bir peri tanımlamıştır. Bu şiir tüm zamanların en popüler çocuk şiirlerinden biri olmuştur. (7)
-
- by Clement Clarke Moore ‘un şiiri
- A Visit from Saint Nicholas
’Twas the night before Christmas, when all through the house
Not a creature was stirring, not even a mouse.
The stockings were hung by the chimney with care,
In hopes that Saint Nicholas soon would be there.The children were nestled all snug in their beds,
While visions of sugar-plums danced in their heads;
And mamma in her ’kerchief, and I in my cap,
Had just settled down for a long winter’s nap;
When out on the lawn there arose such a clatter,
I sprang from the bed to see what was the matter.
Away to the window I flew like a flash,
Tore open the shutters and threw up the sash.
The moon on the breast of the new-fallen snow
Gave the lustre of mid-day to objects below,
When, what to my wondering eyes should appear,
But a miniature sleigh, and eight tiny reindeer,
With a little old driver, so lively and quick,
I knew in a moment it must be Saint Nick.
More rapid than eagles his coursers they came,
And he whistled, and shouted, and called them by name:
“Now, Dasher! now, Dancer! now, Prancer and Vixen!
On, Comet! on Cupid! on, Donder and Blitzen!
To the top of the porch! to the top of the wall!
Now dash away! dash away! dash away all!”
As dry leaves that before the wild hurricane fly,
When they meet with an obstacle, mount to the sky,
So up to the house-top the coursers they flew,
With the sleigh full of toys, and Saint Nicholas too.
And then, in a twinkling, I heard on the roof
The prancing and pawing of each little hoof.
As I drew in my head, and was turning around,
Down the chimney Saint Nicholas came with a bound.
He was dressed all in fur, from his head to his foot,
And his clothes were all tarnished with ashes and soot.
A bundle of toys he had flung on his back,
And he looked like a peddler just opening his pack.
EFSANENİN YOLCULUĞU
* 40?-120? : TYANA’LI APOLLONİUS
* 270-346 : Aziz Nikolaos
* 972: Bizans Prensesi Theophanu’nun Aziz Nikolaos’un ikonunu Almanya’ya getirişi
* 1087: Aziz Nikalous’un kemiklerinin Bari’ye kaçırılışı
* 1625 : Hollandalıların Nieuw Amsterdam’ı kuruşu
* 1664 : Nieuw Amsterdam’ın New York adını alışı
* 1809 : New York’ta Santa Claus ‘un şişman bir Hollandalı denizci olarak tasviri
* 1823 : New York’ta SAnta Claus’u geyikleri ve şimdiki özellikleriyle tanımlayan şiirin yayımlanışı
* 1863 : ABD’de Harper’s Weekly dergisinde Noel Baba çizimleri
* 1915-25: ABD’de White Rock içeceğinin kırmızı giysili Noel Baba’yı kullanması
* 1931-64: Coca Cola’nın Noel Baba’lı kampanyası ( 8 )
Ayrıca Bakınız : Thomas Nast SAnta Claus Pictures : http://www.sonofthesouth.net/Original_Santa_Claus.htm
Konu ile ilgili yazı için : NTV Tarih Dergisi , Y.Emre Gürbüz,Hollandalı Sinterklaas, Ocak 2010,sayı 12,s.64
Kaynaklar :
( 1 ) Orhan Hançerlioğlu , Dünya İnançları Sözlüğü , Remzi Yay. Eylül 1993,2.Basım
( 2 ) Kudret Emiroğlu , Gündelik Hayatımızın Tarihi ,Dost Yayınları
( 3 ) Kudret emiroğlu , A.g.e.
( 4 ) Kudret Emiroğlu , A.g.e.
( 5 ) Kudret emiroğlu , A.g.e.
( 6 ) Cahillikler Kitabı ,Bilmediklerimiz ve Yanlış Bildiklerimiz , ÇEv. Cihan Aslı Filiz ve Emre Ergüven , NTV Yay. Ağustos 2008
( 7 ) A.g.e.
( 8 ) NTV Tarih Dergisi , Y.Emre Gürbüz,Hollandalı Sinterklaas, Ocak 2010,sayı 12,s.64
“Noel Baba’nın Doğuşu” için 3 Yorum
Yorum yapın
Yani Noel Baba yaşamıl olan bir efsane..Sadece, çocuklara avutmak amacıyla anlatılan bir tür masal değil.. =)
Demekkii ölemişş .d.d
tum blogu okumaya oldukca iyidir